Abstract:
ATATÜRK BARAJ GÖLÜ'NDE YAŞAYAN BARBUS TÜRLERİNDEKİ AĞIR METAL BİRİKİMİNİN İNCELENMESİ Esra ALHAS ÖZET Bu çalışma Atatürk Baraj Gölü'nde yaşayan iki balık türündeki (Barbus xanthopterus ve Barbus rajanorum mystaceus) ağır metal konsantrasyon düzeylerinin incelenmesi ile ilgilidir. Şanlıurfa'da Atatürk Baraj Gölü'nden toplanan sediment ve iki balık türündeki ağır metal konsantrasyonları optik emisyon spektrofotometresi ile belirlendi. Sediment ve balık örnekleri 2006'nın kış ve ilkbahar mevsimlerinde toplandı. Toplanan örnekler (Barbus xanthopterus ve Barbus rajanorum mystaceus) hemen buz içeren termosa aktarılarak laboratuara getirilip analiz yapılıncaya kadar â 30 ºC de derin dondurucuda bekletildi. Her balığın kas, karaciğer, böbrek ve solungaç örnekleri metal analizi için plastik bıçakla alınıp, homojenize edilip tartıldıktan sonra, her bir örnek asitle yıkanmış petri kapların içinde 110 ºC de sabit ağırlığa ulaşıncaya kadar kurutulmuştur. Sabit ağırlığa ulaşan balık örnekleri manuel olarak çeşitli asitler kullanılarak çözünürleştirildi. Saf su ile seyreltilen örnekler ICP ile analiz edildi. Sonuç olarak, en az metal birikimi kaslarda gözlenmiştir. Demir en fazla biriken ağır metaldir. Kurşun metalindeki artışın nedeni ise; Botaş'a ait Batman- Yumurtalık petrol boru hattında 13 Nisan 2005 tarihinde meydana gelen delinme neticesinde Atatürk Baraj Gölü'ne sızan ham petrolden kaynaklanmaktadır. Atatürk Baraj Gölü'nde çalıştığımız balıkların kaslarından elde edilen sonuçlardaki Cu, Zn, Mn, Fe, Ni, Cr, Co değerleri balık için önerilen kabul edilebilir değerlerin altında bulunmuştur. Bu ve benzeri çalışmalardan elde edilen bilgiler ışığında; ileride telafisi imkansız durumlar oluşmadan önlemler alınmalıdır. Bu sayede, çok önemli su ürünlerini barındıran Atatürk Baraj Gölü kirlilikten kurtulmakla kalmayıp, aynı zamanda daha verimli hale getirilecektir.
EXAMINATION OF HEAVY METAL ACCUMULATION IN BARBUS SPECIES IN ATATÜRK DAM LAKE Esra ALHAS SUMMARY This study is about an investigation of heavy metal concentration level in two fish species which live in Atatürk Dam Lake. In this study, concentrations of heavy metals in two fish species (Barbus xanthopterus and Barbus rajanorum mystaceus) and sediments collected from Atatürk Dam Lake in Şanlıurfa were determined by optical emission spectrometry. The fish species and sediment samples were collected from Atatürk Dam Lake in winter and spring during 2006. Immediately after collection, fish (Barbus xanthopterus and Barbus rajanorum mystaceus) samples were stored on ice in an insulated box and transferred to the laboratory and then were frozen at â 30 ºC until required for metal analysis. The muscle, liver, kidney and gill samples of each fish were removed for metal analysis with a plastic knife, homogenized and weighed, and then individual samples were dried to constant weight at 80 ºC in acid-washed petri dishes.The samples which had reached to constant weight were digested manually by using various acids. The samples which had been diluted in pure water were analised by ICP. Consequently, the least metal accumulation has been observed in muscles. Iron is the mostly accumulated heavy metal. The rising of lead metal results from the pure petroleum that leaks into Atatürk Dam Lake because of a puncture that happened in April 13, 2005 in the Batman-Yumurtalık pipe line that belongs to Botaş. Cu, Zn, Mn, Fe, Ni, Cr, Co amounts that we had from the study of fish muscles in Atatürk Dam Lake is under the suggested amount that can be accepted for a fish. Measures must be taken before some conditions that cannot be compensated occur in the future, on the basis of data got from such and suchlike studies with the help of this, not only the Atatürk Dam Lake which accomodates very important water corps will be prevented from pollution, but also it will be made more copious.