İLKOKUL 4. SINIF SOSYAL BİLGİLER DERSİNDE SANAL GERÇEKLİK DESTEKLİ SANAL SERGİ UYGULAMASININ ETKİSİNİN İNCELENMESİ

Abstract

Bu araştırmanın amacı, sanal gerçeklik destekli Artsteps sanal sergi uygulaması kullanılarak yürütülen öğretimin ilkokul 4. sınıf Sosyal Bilgiler dersi “Bilim, Teknoloji ve Toplum” öğrenme alanında öğrencilerin akademik başarısı, öğrenmenin kalıcılığı, teknoloji kullanımına yönelik tutumları ve sanal gerçeklik uygulamalarına yönelik motivasyonları üzerindeki etkisini incelemektir. Ayrıca öğrencilerin Artsteps sanal sergi ve sanal gerçeklik destekli öğretim sürecine ilişkin görüşleri belirlenerek nicel bulguların nitel verilerle daha derinlemesine açıklanması amaçlanmıştır. Araştırma, açıklayıcı sıralı karma desen doğrultusunda yürütülmüştür. Araştırmanın nicel boyutunda ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmış; nitel boyutunda ise öğrencilerin uygulama sürecine ilişkin görüşleri yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, 2025-2026 eğitim-öğretim yılında öğrenim gören ilkokul 4. sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Araştırmanın yürütüldüğü okuldaki 4. sınıf şubelerinden biri deney grubu (n = 29), diğeri ise kontrol grubu (n = 30) olarak belirlenmiştir. Deney grubunda Artsteps sanal sergi ortamı, sanal gerçeklik gözlükleri ve Tekno Kâşif eğitsel ajanı ile desteklenen öğretim uygulaması yürütülürken; kontrol grubunda Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı doğrultusunda mevcut öğretim süreci devam etmiştir. Uygulama beş hafta boyunca toplam 15 ders saati olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak Sosyal Bilgiler “Bilim, Teknoloji ve Toplum” öğrenme alanına yönelik akademik başarı testi, Teknoloji Kullanımına Yönelik Tutum Ölçeği, Sanal Gerçeklik Uygulamalarına Yönelik Motivasyon Ölçeği ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde kovaryans analizi (ANCOVA), bağımsız örneklemler t-testi ve bağımlı örneklemler t-testi kullanılmıştır. Nitel veriler ise tematik analiz yoluyla çözümlenmiştir. Araştırmadan elde edilen nicel bulgulara göre, deney ve kontrol gruplarının son test akademik başarı puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Buna karşılık kalıcılık testi puanları incelendiğinde deney grubu lehine anlamlı bir farklılık saptanmıştır. Bu sonuç, sanal gerçeklik destekli Artsteps sanal sergi uygulamasıyla yürütülen öğretimin kısa vadede akademik başarıdan çok öğrenilen bilgilerin kalıcılığı üzerinde daha belirgin bir katkı sunduğunu göstermektedir. Teknoloji kullanımına yönelik tutum son test puanlarında deney grubunun ortalaması kontrol grubundan daha yüksek olmakla birlikte, gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Sanal gerçeklik uygulamalarına yönelik motivasyon bulguları ise deney grubu öğrencilerinin ölçeğin alt boyutlarında ve toplam motivasyon puanlarında uygulama sonrasında anlamlı artışlar olduğunu ortaya koymuştur. Araştırmanın nitel bulguları, öğrencilerin sanal gerçeklik destekli Artsteps sanal sergi uygulamasıyla yürütülen öğretime ilişkin görüşlerinin büyük ölçüde olumlu olduğunu göstermiştir. Tekno Kâşif karakterinin öğrenciler tarafından bilgilendirici, eğlenceli ve yol gösterici bir rehber olarak algılandığı; öğrencilerin kendi ürünlerini sanal sergide görmelerinin öğrenme sürecine yönelik ilgilerini artırdığı i sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte öğrenciler görüntü bulanıklığı, yazıları okumada güçlük ve ilk kullanımda uyum sorunu gibi bazı teknik güçlükler yaşadıklarını belirtmiştir. Araştırma sonuçları genel olarak değerlendirildiğinde, sanal gerçeklik destekli Artsteps sanal sergi uygulamasıyla yürütülen öğretimin ilkokul 4. sınıf Sosyal Bilgiler dersinde öğrenmenin kalıcılığını, sanal gerçeklik uygulamalarına yönelik motivasyonu, öğrenci ilgisini, gerçeklik hissini ve öğrenme sürecine aktif katılımı desteklediği sonucuna ulaşılmıştır. Bu yönüyle araştırma, “Bilim, Teknoloji ve Toplum” öğrenme alanının teknoloji destekli, deneyimsel ve öğrenci merkezli bir öğretim tasarımıyla yapılandırılmasına ilişkin özgün bir uygulama örneği sunmaktadır