Özet:
Bu çalışma, 2024 yılında Şanlıurfa ilinde, Harran Üniversitesi Osmanbey Kampüsü Ziraat Fakültesi deneme alanlarında, biyogaz bulamacı ve kimyasal gübre (U1:kontrol, U2-taban gübresi (0 kg)+üst gübre (üre 20 kg+15 kg/da) toplamda 35 kg/da, U2-taban gübresi (0 kg)+üst gübre (üre 20 kg+15 kg/da) toplamda 35 kg/da, U3-taban gübresi (20 DAP/da)+üst gübre (üre 20 kg+15 kg/da) toplamda 35 kg/da, U4-taban gübresi (30 DAP/da)+üst gübre (üre 20 kg+15 kg/da) toplamda 35 kg/da, U5-taban gübresi (4 ton biyogaz bulamacı/da)+ üst gübre (üre 20 kg+15 kg/da) toplamda 35 kg/da, U6-taban gübresi (8 ton biyogaz bulamacı/da)+üst gübre (üre 20 kg+15 kg/da) toplamda 35 kg/da, U7-taban gübresi (12 ton biyogaz bulamacı/da)+üst gübre (üre 20 kg+15 kg/da) toplamda 35 kg/da, U8-taban gübresi 12 ton/da biyogaz bulamacı) uygulamalarının pamuk bitkisinde büyüme, verim ve lif kalite özellikleri üzerine etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Çalışma tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekerrürlü kurulmuş ve bitki materyali olarak Fiona pamuk çeşidi kullanılmıştır. Çalışmada; bitki boyu (cm), boğum sayısı (adet/bitki), SPAD değeri, yaş ve kuru bitki ağırlığı (g), koza sayısı (adet/bitki), koza ağırlığı (g), koza kütlü ağırlığı (g), çırçır randımanı (%), 100 tohum ağırlığı (g), kütlü pamuk verimi (kg/da) ile lif kalite özellikleri incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre biyogaz bulamacı ve kimyasal gübre uygulamaları bitki gelişimini olumlu yönde etkilemiştir. Özellikle biyogaz bulamacı ve mineral gübrelerin birlikte uygulandığı uygulamalarda bitki boyu, boğum sayısı ile bitki yaş ve kuru ağırlıkları değerleri daha yüksek bulunmuştur. SPAD değerleri bakımından kimyasal gübre içeren uygulamalar öne çıkmış ve yeterli azot beslenmesinin klorofil içeriğini artırdığı belirlenmiştir. Verim unsurları bakımından değerlendirildiğinde, mineral gübrelerin koza sayısı, koza ağırlığı, koza kütlü ağırlığını ve 100 tohum ağırlığını, biyogaz bulamacı uygulamaları ise çırçır randımanı ve kütlü pamuk verimini artırdığı saptanmıştır. En yüksek kütlü pamuk verimi U7 uygulamasından (550,13 kg/da) elde edilmiş ve U1 (kontrol) uygulamasına göre önemli düzeyde artış belirlenmiştir. Lif kalite özellikleri bakımından ise uygulamalar arasında belirli farklılıklar oluşmuş, özellikle lif uzunluğu U3 (31,16 mm) ve lif inceliği U8 (5,14 mic) bakımından bazı uygulamalar öne çıkmıştır. Sonuç olarak, biyogaz bulamacının pamuk yetiştiriciliğinde alternatif ve çevre dostu bir organik gübre kaynağı olarak kullanılabileceği belirlenmiştir. Ayrıca biyogaz bulamacının kimyasal gübrelerle birlikte uygulanmasının besin elementlerinin daha dengeli kullanılmasını sağladığı ve sürdürülebilir pamuk üretimi açısından önemli avantajlar oluşturduğu sonucuna varılmıştır.
