SANAL MÜZE DENEYİMLERİNİN BETİMLEYİCİ YAZMA BECERİLERİNE ETKİSİ: İLKOKUL DÜZEYİNDE YAPAY ZEKÂ DESTEKLİ BİR UYGULAMA

Abstract

Bu çalışmada, ilkokul 4. sınıf öğrencileriyle yürütülecek sanal müze deneyimlerinin öğrencilerin betimleyici yazma becerilerine etkisini incelemek ve bu süreçte yapay zekâ destekli yazma aracının katkısını değerlendirmek amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda çalışma karma yöntemlerden açıklayıcı sıralı desen ile tasarlanmıştır Araştırmanın nicel boyutunda ön test-son test tek gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Böylelikle öğrencilerin betimleyici yazma bağlamında gelişimleri ortaya konulmuştur. Araştırmanın nitel kısmında, eğitici sanal müze uygulamalarına yönelik öğrenci algıları olgubilim (fenomenoloji) deseniyle; öğrencilere verilen yapay zekâ dönütleri ise doküman incelemesi yoluyla analiz edilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2025–2026 eğitim-öğretim yılı güz yarıyılında Şanlıurfa ili merkez ilçesi Haliliye’de bulunan bir devlet ilkokulunun dördüncü sınıfında öğrenim görmekte olan 34 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmaya dahil olan öğrenciler ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Uygulama yapılacak okulda internet alt yapısı ve etkileşimi tahta imkanının bulunması ve öğrencilerin öğrenme veya yazma güçlüğü yaşamıyor olmaları ölçüt olarak belirlenmiştir. Araştırma kapsamında belirlenen sanal müzeler 8 hafta boyunca ziyaret edilmiş ve öğrencilerden müzelerle ilgili betimleyici yazılar kaleme almaları istenmiştir. Öğrencilerin her hafta yazdığı betimleyici metinler bir sonraki haftaya kadar yapay zekâ aracına yüklenmiş ve yapay zekâ aracının verdiği dönütler öğrencilerle paylaşılmıştır. Öğrenci metinleri araştırmacı tarafından geliştirilen “Betimleyici Yazma Rubriği” ile puanlanmış ve eşleştirilmiş örnekler t-testi kullanılarak analiz edilmiştir. Öğrenci uygulama süreci ile ilgili görüşleri betimsel analiz kullanarak analiz edilmiştir. Öğrencilere verilen dönütler ise “içerik zenginliği, kelime çeşitliliği, duygusal ayrıntılar” bağlamında içerik analizi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonuçları, sanal müze deneyimleriyle desteklenen ve yapay zekâ destekli bireyselleştirilmiş dönütlerle yürütülen yazma sürecinin öğrencilerin yazılı anlatım performanslarını anlamlı düzeyde geliştirdiğini göstermektedir. Ön test ve son test bulguları öğrencilerin yazma becerilerinde ilerleme kaydettiklerini ortaya koyarken, süreç boyunca sunulan dönütlerin içerik zenginliği, kelime çeşitliliği ve duygusal ayrıntılar bakımından öğrencilerin gelişimine paralel olarak daha üst düzey öneriler içerdiği belirlenmiştir. Bu bulgular, süreç odaklı yazma yaklaşımında dönütün öğrenmeyi destekleyen temel bir unsur olduğunu ve yapay zekâ destekli dönütlerin öğretmen rehberliğiyle birlikte kullanıldığında öğrencilerin yazma becerilerinin geliştirilmesine etkili katkılar sağlayabileceğini ortaya koymaktadır.