Abstract:
Bu çalışma, iklim değişikliğinin kırsal alanlarda yaşayan kadınlar üzerindeki ekonomik, sosyal ve çevresel etkilerini Diyarbakır ili örneği üzerinden incelemektedir. Tarıma dayalı geçim yapısının baskın olduğu Diyarbakır kırsalında, iklim değişikliğine bağlı kuraklık, su kıtlığı ve üretim belirsizlikleri, kadınların üretim faaliyetleri, hane içi sorumlulukları ve toplumsal konumları üzerinde çok boyutlu etkiler yaratmaktadır. Çalışma, iklim değişikliğini toplumsal cinsiyet perspektifiyle ele alarak, kırsal kadınların kırılganlıklarını, uyum kapasitelerini ve geliştirdikleri stratejileri analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın verileri, Diyarbakır iline bağlı kırsal alanlarda yaşayan 120 kadınla yüz yüze gerçekleştirilen anket çalışmasından elde edilmiştir. Kolayda örnekleme yöntemi kullanılarak toplanan veriler, kadınların sosyo-demografik özellikleri, iklim değişikliğine ilişkin farkındalık ve algıları, tarımsal üretimde yaşanan değişimler, ekonomik ve sosyal etkiler ile uyum stratejileri çerçevesinde nicel analiz yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, kırsal kadınların iklim değişikliğini yüksek düzeyde farkındalıkla algıladıklarını ve bu algının büyük ölçüde gündelik yaşam deneyimleri üzerinden şekillendiğini göstermektedir. İklim değişikliği, kadınlar açısından gelir kaybı, artan iş yükü, stres ve gelecek kaygısı gibi ekonomik ve psikososyal etkiler yaratmaktadır. Kadınların iklim değişikliğine uyum konusunda istekli ve aktif oldukları; ancak eğitim, kurumsal destek, tarımsal yayım hizmetleri ve karar alma süreçlerine katılım konularında önemli zorluklarla karşılaştıkları tespit edilmiştir. Bu çalışma, iklim değişikliği, tarım ve toplumsal cinsiyet arasındaki ilişkiyi bölgesel ve veriye dayalı bir çerçevede ele alarak çalışmalara katkı sunmakta; toplumsal cinsiyete duyarlı iklim uyum politikalarına ilişkin bazı çıkarımlar ortaya koymaktadır.
