Abstract:
Bu çalışma, Diyarbakır İli Kulp ilçesinde ipekböceği yetiştiriciliği yapan işletmelerin sosyoekonomik yapısını ve bu faaliyetin kırsal kalkınma açısından taşıdığı önemi kapsamlı biçimde incelemektedir. Araştırmanın temel amacı, ipekböcekçiliğinin bölgede kırsal haneler üzerindeki ekonomik ve sosyal etkilerini ortaya koymak, üreticilerin mevcut durumlarını değerlendirmek ve sektörde karşılaşılan temel sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirmektir. Tarımsal faaliyetler içerisinde geleneksel bir üretim kolu olan ipekböcekçiliğinin, kırsal kalkınma aracı olarak nasıl daha etkin ve sürdürülebilir hale getirilebileceği sorusuna yanıt aranmıştır. Bu çerçevede elde edilen bulguların hem yerel yöneticilere hem de politika yapıcılara yol gösterici nitelikte olması amaçlanmaktadır. Araştırmanın ana materyalini, Kulp ilçesinde ipekböceği yetiştiriciliği yapan üreticilerle yüz yüze gerçekleştirilen anketlerden elde edilen birincil veriler oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde üreticilerin demografik özellikleri, işletme yapıları, üretim kapasiteleri, gelir düzeyleri ve ipekböcekçiliğine yönelik tutumlarını belirlemeye yönelik kapsamlı bir anket formu kullanılmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen verilerin analizinde betimsel istatistikler ve çıkarımsal istatistiksel tekniklerden Mann-Whitney U testi ile Kruskal-Wallis varyans analizleri uygulanmıştır. Çalışma bulguları, ipekböcekçiliği faaliyetinin büyük ölçüde orta ve ileri yaş grubundaki üreticiler tarafından yürütüldüğünü ve genç nüfusun sektöre katılımının sınırlı olduğunu göstermektedir. İşletmelerin önemli bir bölümünün küçük ölçekli olduğu ve üretimin çoğunlukla aile işgücüne dayandığı belirlenmiştir. Üreticilerin sezonda ortalama 2,47 kutu ile üretim yaptığı, işletme başına ortalama yaş koza üretim miktarının 78,41 kg olduğu ve kutu başına ortalama verimin 33,08 kg olarak gerçekleştiği tespit edilmiştir. Bu bulgular, işletmelerin düşük kapasite ile faaliyet göstermesine rağmen birim başına verimlilik açısından yüksek bir performans sergilediğini ve bölgenin üretim verimliliği bakımından önemli bir potansiyele sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca yapılan analizler sonucunda, ipekböcekçiliğinden elde edilen net gelirin; hanede faaliyete katılan kişi sayısına ve besleme yerine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği (p
