Özet:
Su kirliliği, özellikle endüstriyel atık sulardan kaynaklanan sentetik boyaların bulunması, günümüzün en önemli çevre sorunlarından biridir. Tekstil, deri ve kağıt endüstrilerinin atık sularında bulunan boyar maddeler, sucul ekosistemler ve insan sağlığı üzerinde ciddi toksik etkiler oluşturmaktadır. Geleneksel arıtım yöntemlerinin yüksek maliyet ve sınırlı verimlilik nedeniyle yetersiz kaldığı durumlarda, alternatif, çevre dostu ve ekonomik çözümler aranmaktadır. Bu bağlamda, atık balık pulları, su ürünleri işleme endüstrisinden kaynaklanan önemli bir atık kaynağı olarak, boya gideriminde umut verici bir biyosorbent materyali olarak ortaya çıkmıştır. Balık pullarının doğal poroz yapısı, zengin yüzey fonksiyonel grupları ve yüksek biyosorpsiyon kapasitesi, bu materyali boyar madde gideriminde etkili bir çözüm haline getirmektedir. Bu derleme çalışması, atık balık pullarının biyosorbsiyon yöntemleriyle sentetik boyaların giderilmesinde kullanımını, güncel araştırmaları, mekanizmaları ve endüstriyel uygulanabilirliğini kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Çalışmada, balık pullarının karakterizasyonu, modifikasyon yöntemleri, biyosorpsiyon performansı, kinetik ve termodinamik parametreler ile gelecekteki araştırma yönleri ele alınmaktadır. Yapılan araştırmalar, balık pulu biyosorbentlerinin tekstil, deri ve kağıt endüstrileri atık sularından %70-90 arasında boya giderim verimi sağladığını göstermektedir.
