KAMU POLİTİKALARININ SERVET ETKİSİ: TÜRKİYE’DE KONUT SEKTÖRÜ ÖRNEĞİ

Abstract

Bu tezin amacı, kamu politikalarının servet birikimi ve dağılımı üzerindeki etkilerini Türkiye konut sektörü örneği üzerinden incelemektir. Son kırk yılda yaşanan finansal serbestleşme, konut piyasalarının genişlemesi ve varlık fiyatlarındaki artışlar, servet eşitsizliğini ekonomik tartışmaların merkezine taşımıştır. Türkiye’de hanehalkı servetinin önemli bir bölümünün konut varlıklarında yoğunlaşması, konut piyasasını servet etkisinin en güçlü gözlemlendiği alanlardan biri hâline getirmektedir. Çalışmada servet kavramının teorik çerçevesi, konut servetinin tarihsel gelişimi ve servet etkisi literatürü incelenmiştir. Ayrıca para politikası, maliye politikası ve makro-ihtiyati politikaların konut piyasası üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Araştırmada TÜİK, TCMB, OECD ve diğer uluslararası kuruluşların yayımladığı veriler kullanılmış; konut satışları, konut fiyatları, inşaat maliyetleri, kredi hacmi, faiz oranları ve hanehalkı bütçe verileri betimsel analiz yöntemiyle incelenmiştir. Elde edilen bulgular, Türkiye’de konut sektörünün yalnızca barınma ihtiyacını karşılayan bir alan olmadığını, aynı zamanda servet birikiminin temel mekanizması olarak işlev gördüğünü ortaya koymaktadır. Özellikle düşük faiz ve kredi genişlemesi dönemlerinde konut fiyatlarının hızla yükseldiği, bunun mevcut konut sahiplerinin servetini artırırken konut sahibi olmayan kesimlerin piyasaya erişimini zorlaştırdığı görülmüştür. Böylece kamu politikaları, hedeflemelerin doğru yapılması halinde, konut sahipliğini arttırdığı görülmüştür. Bununla birlikte kısa vadeli makro sonuçlar almaya yönelik politikaların, doğru tasarlanmaması halinde, servet etkisi yoluyla servet dağılımını etkilediği ve eşitsizlikleri derinleştirebildiği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma, konut piyasasına yönelik kamu politikalarının yalnızca makroekonomik istikrar açısından değil, servet dağılımı ve sosyal refah üzerindeki etkileri bakımından da değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.