Abstract:
Prefabrik betonarme yapılar, hızlı üretim ve montaj imkânı sağlamaları nedeniyle özellikle tek katlı endüstriyel yapılarda yaygın olarak kullanılmaktadır. Ancak bu yapılarda sıklıkla tercih edilen geleneksel ankraj tipi kolon kiriş bağlantılarının (AB), geçmiş depremler sırasında yetersiz sismik performans sergilediği ve ciddi yapısal hasarlara yol açtığı bilinmektedir. Deprem etkilerinden kaynaklanan yüksek kesme kuvvetleri ve düzlem dışı etkiler sonucu oluşan kesit momentleri gibi yüklere karşı bu bağlantı türü zayıf kalmıştır. Bu durum, birçok prefabrik yapının deprem sırasında ağır hasar görmesine veya tamamen göçmesine neden olmuştur. Bu tez çalışmasında, prefabrik betonarme yapılarda kolon kiriş bağlantılarının deprem performansını artırmak amacıyla, ard-germeli (ARD) sistemlere çelik yayların eklenmesiyle oluşturulan yaylı ard-germeli sistemler (ARDY) üzerinde çalışılmıştır. Çalışma kapsamında, prefabrik yapılarda yaygın olarak kullanılan gerçek ölçekli kolon ve kiriş elemanları üretilmiş ve üç farklı bağlantı türü (AB, ARD ve ARDY) için deneysel çalışmalar yapılmıştır. Deneyler, Amerikan Beton Enstitüsü (ACI) 374 Komitesi tarafından önerilen ve deprem etkilerini temsil eden çevrimsel yükleme durumlarına uygun olarak yürütülmüştür. Deneysel sonuçlar, ARDY bağlantı sisteminin, birleşime aktarılan enerjinin bir bölümünü çelik yaylarda meydana gelen elastik deformasyonlar aracılığıyla sönümlendiğini ortaya koymuştur. Bu sayede, kolon kiriş birleşim bölgesine iletilen enerji ve buna bağlı hasar düzeyi belirgin biçimde azalmıştır. Özellikle kolon temeli ve birleşim bölgelerinde gözlenen hasarların, geleneksel ankrajlı ve yalnızca ard-germeli bağlantılara kıyasla daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak, bu tez çalışması, yaylı ard-germeli bağlantı sistemlerinin, prefabrik betonarme yapıların deprem etkileri altındaki davranışını iyileştirdiğini ve yapısal hasarları azalttığını ortaya koymuştur. Elde edilen bulguların, prefabrik yapıların deprem güvenliğinin artırılmasına yönelik tasarım yaklaşımlarına önemli katkılar sağlayacağı değerlendirilmektedir.
