DOLGU DUVAR GEOMETRİSİ VE MALZEME ÖZELLİKLERİNİN BETONARME YAPISAL SİSTEMLERİN SİSMİK PERFORMANSI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

Abstract

Türkiye'deki konut türü yapılarda tuğla duvarlarla doldurulmuş betonarme çerçeveler yaygın olarak tercih edilmektedir. Bu duvarlar, iç mekanları ayırmak ve ısı ve ses yalıtımı sağlamak gibi mimari amaçlarla kullanılır. Ancak, son zamanlarda yapılan çalışmalar, bu duvarların geleneksel olarak yapısal olmayan elemanlar olarak sınıflandırılmalarına rağmen, bir yapının sismik davranışında belirleyici bir etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Deneysel ve sayısal araştırmalar, dolgu duvarlarının çerçeve sistem rjitliğini artırabildiğini, katlar arası yerdeğiştirme taleplerini azaltabildiğini ve plastik mafsal oluşumunu değiştirebileceğini göstermiştir. Bu, yanal yükler altında performansı artırabilir veya bazı durumlarda gevrek hasar modlarını tetikleyebilir. Bu konunun önemi, 6 Şubat 2023'teki depremden sonra daha da belirgin hale gelmiştir. Saha gözlemleri, dolgu duvarlarının belirli özelliklerinin, özellikle kullanılan tuğla türü ve mekanik özelliklerinin, birçok binada kaydedilen hasarın şiddetinde önemli bir rol oynadığını göstermiştir. Buna dayanarak, bu duvarların malzeme ve geometrik parametrelerinin etkileri bu çalışma kapsamında değerlendirilmiştir. SAP2000 yazılımı kullanılarak tuğla dolgulu duvarlı betonarme yapı sistemlerinin sayısal modelleri geliştirilmiştir. Duvarlar, literatürde yaygın olarak kullanılan bir yaklaşım olan diyagonal basınç çubukları yöntemi kullanılarak modellenmiştir. Doğrusal olmayan statik analizler (Pushover Analizi) gerçekleştirilmiştir. Malzeme özellikleri (tuğla türü, basınç dayanımı ve elastik modül), duvar kalınlığı, açıklık yüksekliği ve açıklık genişliği gibi temel parametrik değişkenlerin etkisi değerlendirilmiştir. Çalışma, duvar özellikleri değiştiğinde çerçevenin rijitliği ve yanal yük taşıma kapasitesinin nasıl değiştiğini anlamayı amaçlamaktadır. Ayrıca, plastik mafsal oluşumunu ve katlar arası yerdeğiştirme davranışının gelişimini incelemektedir. Ayrıca, çalışma, dolgu duvarının düzensiz veya gevrek davranış modlarına katkıda bulunmak yerine, yanal yük taşıma kapasitesini artıran bir eleman olarak işlev gördüğü koşulları belirlemeye çalışmaktadır. Sonuçların, sayısal analizlerde dolgu duvarlarının modellenmesini iyileştirmesi ve Türkiye'deki binaların daha güvenli ve daha ekonomik sismik tasarımı için mühendislik önerileri geliştirmesi beklenmektedir.