Abstract:
Müzik algısı, bireylerin müzikal uyaranları algılama, anlamlandırma ve yorumlama süreçlerini kapsayan; bilişsel, kültürel, toplumsal ve teknolojik boyutları iç içe geçmiş çok katmanlı bir yapıya sahiptir. 21. yüzyılda dijitalleşmenin hız kazanması, küresel kültürel etkileşimlerin artması ve yapay zekâ teknolojilerinin müzik alanına dâhil olması, müzik algısının hem bireysel hem de toplumsal düzeyde yeniden şekillenmesine neden olmuştur. Bu tez, küresel kültür ve yapay zekânın 21. yüzyıldaki müzik algısı üzerindeki etkilerini kavramsal bir çerçevede incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde müzik algısına ilişkin temel kavramlar ve tanımlar ele alınmış, müzik algısının evrensel bir olgu olmaktan ziyade kültürel bağlam içinde şekillenen dinamik bir süreç olduğu vurgulanmıştır. Ardından 21. yüzyılda müzik algısının evrimi; dijitalleşmenin müzik endüstrisine etkileri, küreselleşmenin müzik kültürleri üzerindeki rolü ve streaming platformlarının yükselişiyle birlikte dinleyici davranışlarında meydana gelen değişimler üzerinden değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, müzik tüketim biçimlerinin dönüşümü ve dinleyici-müzik ilişkilerinin yeniden tanımlandığı ortaya konulmuştur. Tezin devamında küresel kültürün müzik algısına etkileri incelenmiş; geleneksel ve modern müzik türleri arasındaki etkileşim, müzikte hibritleşme eğilimleri ile medya ve popüler kültürün küresel ölçekteki belirleyici rolü tartışılmıştır. Yapay zekâ ve müzik başlığı altında ise yapay zekâ destekli müzik üretim teknolojileri, yapay zekâ i ile oluşturulan müziklerin estetik ve etik boyutları ve algoritmaların insan yaratıcılığı üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Bu süreçte, yapay zekânın müzikte kültürel kimlikleri dönüştürme, yerel kimlikleri küreselleştirme ya da erozyona uğratma potansiyeli değerlendirilmiştir. Ayrıca, yapay zekânın müzik ve kültür politikaları bağlamındaki rolü ile dinleyici algısı üzerindeki etkileri; öneri algoritmaları, müzik analitiği ve dinleme deneyiminin kişiselleştirilmesi çerçevesinde ele alınmıştır. Son bölümde ise küresel kültür ve yapay zekânın müzik algısı üzerindeki uzun vadeli etkileri; üretim, platformlar ve endüstri boyutu ile eğitim, algı, toplumsal, eleştirel ve etik boyutlar açısından tartışılmıştır. Tez, müzik algısının geleceğinin, teknolojik yeniliklerle birlikte kültürel çeşitliliğin korunması ve etik sorumlulukların gözetilmesiyle şekilleneceğini ortaya koymaktadır.
