SİVEREK'TE TASAVVUFÎ ŞAHSİYETLER

Abstract

Bu çalışmada Şanlıurfa’nın köklü bir tasavvuf geleneğine sahip olan Siverek ilçesinde halkın gönlünde yer etmiş mutasavvıf şahsiyetleri ve bu şahsiyetlerin etrafında oluşan tarikat, tekke, türbe ve menkıbe kültürünü inceledik. Bu tez çalışması kapsamında, Siverek’in tarihî ve kültürel dokusu içinde önemli yer tutan Koç Baba (ö. 1587), Kemal Hoca Efendi (ö. 1874), Seyyid Hüseyin (ö. 1894), Hacı Yusuf Sami Efendi (ö. 1932), Şeyh Muhammed Lütfü Efendi (ö. 1956), Keko Mehmet Ali (ö. 1975) gibi zatların hayatlarını, tasavvufî yönlerini ve halk arasında anlatılagelen menkıbelerini merkeze alarak bölgedeki tasavvuf geleneğinin halk üzerindeki etkisini ortaya koymaya çalıştık. Bu araştırmamızda ayrıca bu şahsiyetlerin sosyal, dinî ve kültürel etkilerini araştırdık; halkın türbe ziyaretini, rüya anlatılarını ve olağanüstü hadiselere dair anlatılarla güçlü bir halk inancı ve bağlılık geleneğini gözler önüne sermeye çalıştık. Gerçekleştirilen saha çalışmalarının yanında geniş bir literatür taraması da yaparak Siverek'teki tasavvuf kültürünün oluşumunu gün yüzüne çıkarmaya gayret ettik. Bu bağlamda Siverek’teki tasavvufî yapının İslâmî değerler, halk inançları ve tarihsel kimlik inşâsı açısından önemli bir yere sahip olduğunu tespit ettik.