EVDE OKUMA ETKİNLİKLERİNİN İLKOKUL ÖĞRENCİLERİNİN OKUMA BECERİLERİ VE AİLELERİNİN OKUMA KÜLTÜRÜ OLUŞTURMALARINA ETKİSİ

Abstract

Bu araştırmanın amacı, evde okuma etkinliklerinin ilkokul ikinci sınıf öğrencilerinin okuma becerileri ile ebeveynlerinin okuma kültürü oluşturma düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda araştırma yarı deneysel ön test–son test tek gruplu desene göre modellenmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme tekniği kullanılarak belirlenmiş olup öğrencilerin okuma düzeylerinin endişe ve öğretim düzeyinde olması temel ölçüt olarak kabul edilmiştir. Bu doğrultuda, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Şanlıurfa ili Karaköprü ilçesinde bulunan bir devlet okulunda öğrenim gören dokuz öğrenci ve ebeveynleri çalışma grubuna dâhil edilmiştir. Çalışma grubunda yer alan öğrencilerin okuma düzeyleri ve okuma hataları Yanlış Analiz Envanteri aracılığıyla; ailelerin okuma kültürü oluşturma düzeyleri ise Okuma Kültürü Oluşturmada Aile Yeterliliği Ölçeği ile değerlendirilmiştir. Araştırma sürecinde, araştırmacı tarafından geliştirilen 14 evde okuma etkinliği sekiz hafta boyunca ebeveynler tarafından ev ortamında uygulanmış; uygulama süreci ebeveynlerden gönüllülük esasına dayalı olarak toplanan fotoğraf ve video kayıtlarıyla izlenmiş ve etkinliklerin uygulanma doğruluğu düzenli olarak takip edilmiştir. Verilerin analizinde, betimsel istatistikler ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Araştırma sonuçları göre evde okuma etkinliklerinin öğrencilerin kelime tanıma ve okuduğunu anlama becerileri üzerinde istatistiksel olarak anlamlı artışlar sağladığını göstermiştir. İstatistiksel olarak artış olsada, öğrencilerin bir ksımının okuma düzeylerinin Yanlış Analizi Envanteri ölçütlerine göre endişe düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Okuma hatalarına ilişkin sonuçlar incelendiğinde, evde okuma etkinliklerinin toplam okuma hatalarında anlamlı bir azalma sağlamıştır. Özellikle yanlış okuma, atlama ve öğretmen tarafından verilen kelime türündeki hatalarda belirgin düşüşler olduğu tespit edilmiştir. Ailelerin okuma kültürü oluşturma düzeylerine ilişkin sonuçlar incelendiğinde, Okuma Alışkanlığı ve Model Olma ile Okuma Ortamı ve Materyal Desteği alt boyutlarında son test puanlarının ön test puanlarına göre anlamlı düzeyde arttığı belirlenmiştir. Okuma Farkındalığı ve İnancı alt boyutunda ise sınırlı düzeyde bir değişim gözlenmiş, bu değişimin kısa süreli müdahalelerle güçlü bir dönüşüm oluşturmadığı görülmüştür. Aile Katılımı ve Etkileşimi alt boyutunda ise son test puanlarının ön test puanlarına göre anlamlı düzeyde azaldığı tespit edilmiştir. Bu bulgu, evde okuma etkinliklerinin aile katılımını artırmada tek başına yeterli olmadığını ve ebeveyn katılımının sürekliliğini destekleyecek ek rehberlik ve yapılandırılmış uygulamalara ihtiyaç duyulduğunu ortaya koymaktadır. Genel olarak araştırma, evde okuma etkinliklerinin öğrencilerin okuma becerilerini ve ailelerin okuma kültürüne yönelik bazı davranışlarını desteklediğini; ancak okuma düzeyinin üst basamaklara taşınabilmesi ve aile katılımının sürdürülebilir hâle getirilebilmesi için daha uzun süreli, sistematik ve çok boyutlu müdahalelere ihtiyaç olduğunu göstermektedir.