Özet:
Bu araştırmanın amacı, TIMSS 2019 sekizinci sınıf öğrencilerine uygulanan Matematik Öğrenmeyi Sevme Ölçeği’nin örtük yapısının ölçme değişmezliğini belirlenen ülkelere (Kuveyt, Portekiz, Suudi Arabistan, Singapur, Türkiye ve Tayvan) göre incelemektir. Toplam 27.476 öğrenciden elde edilen veriler doğrultusunda, analiz öncesi varsayımlar test edilmiş ve her ülke için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanarak tek faktörlü ölçme modellerinin geçerliği değerlendirilmiştir. DFA sonuçlarına göre tüm ülkelerde model veri uyumu sağlanmış, bileşik güvenirlik ve çıkarılan varyans ortalaması değerleriyle geçerlik ve güvenirlik kanıtları ortaya konmuştur. Ölçeğin örtük yapısına ilişkin kesin ölçme değişmezliği, Çoklu Grup Doğrulayıcı Faktör Analizi (ÇGDFA) ile incelenmiş; yapısal ve metrik düzeyde değişmezlik sağlanırken, skalar düzeyde sağlanamamıştır. Bayes kesin değişmezlik yöntemi (faktör yükünde ve madde sabitinde önsel tanımlanmadan) ile yapılan ölçme değişmezliği analiz sonuçları, ÇGDFA yöntemiyle elde edilen sonuçlarla tutarlılık göstermiştir. Bu tutarlılığın ardından, Bayes Yaklaşık Ölçme Değişmezliği yönteminde ölçme modeline ilişkin faktör yükü ve madde sabitleri için farklı önsel varyans düzeyleri dikkate alınmıştır. Bulgular, metrik düzeyde modelin tüm durumlarda veriye uyum sağladığı; skalar düzeyde ise bazı koşullarda uyumun sağlandığı görülmüştür. Sonuç olarak, kesin değişmezlik analizlerinde skalar değişmezlik sağlanmadığından ülkeler arasında madde sabitlerinin eşit olmadığı ve örtük değişkenin tüm ülkelerde aynı şekilde kullanılmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Yaklaşık ölçme değişmezliği analizinde ise varyanslara belirli düzeyde esneklik tanındığında, yaklaşık skalar değişmezlik sağlamakta; bu da ülkeler arasında gösterge sabitlerinin eşit olduğu ve örtük değişkenin tüm ülkelerde aynı şekilde kullanıldığı sonucuna ulaşılmaktadır. Bu durumda, gruplar arasında faktör ortalamalarının karşılaştırılması da mümkün hale gelmektedir.
