Abstract:
Bu çalışma, serin iklim tahıllarından buğday, arpa, kılçıksız arpa ve tritikale bitkilerine farklı oranlarda buğday kepeği ilavesinin silaj kalitesi ve fermantasyon özellikleri üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla, 2023–2025 yılları arasında Şanlıurfa-Koruklu’nun yarı kurak iklim koşullarında yürütülmüştür. Tahıl türlerinin ot verimlerini incelemek amacıyla bitki boyu, yeşil ot verimi ve kuru ot verimi belirlenmiş; deneme tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak kurulmuştur. Silaj kalite özelliklerinde ise pH, kuru madde oranı, ham protein, ham kül, ADF ve NDF oranları, sindirilebilir kuru madde, kuru madde tüketimi, nispi yem değeri, Fleig puanı, laktik asit ile asetik, propiyonik ve bütirik asit düzeyleri incelenmiş; bu aşamada tesadüf parsellerinde bölünmüş parseller deneme deseni uygulanmış ve ana parselleri tahıl türleri, alt parselleri ise buğday kepeği düzeyleri (%0, %2.5 ve %5) oluşturmuştur. Araştırma sonucunda, tahıl türleri arasında ot verimi ve büyüme özellikleri bakımından önemli farklılıklar belirlenmiştir. Tritikale, bitki boyu, yeşil ot verimi ve kuru ot verimi bakımından en yüksek değerlere ulaşırken, buğday en düşük değerleri göstermiştir. Silaj kalite özelliklerinde ise buğday kepeği katkısının belirgin olumlu etkileri ortaya çıkmıştır. Kepek ilavesi, silajın pH değerini düşürmüş; buna karşılık kuru madde, ham protein ve sindirilebilir kuru madde oranlarını artırmıştır. ADF ve NDF değerleri kepek düzeyinin artışıyla birlikte azalmış, buna bağlı olarak yem tüketilebilirliği ve Fleig puanı yükselmiştir. Ayrıca kepek katkısı, laktik asit oranını artırırken istenmeyen asetik, propiyonik ve bütirik asit düzeylerini düşürerek fermantasyonun daha dengeli ve hijyenik ilerlemesini sağlamıştır. Genel olarak değerlendirildiğinde, %5 buğday kepeği uygulaması özellikle arpa ve kılçıksız arpa silajlarında en yüksek kalite kriterlerini sağlamış; tritikale ise hem yüksek verim potansiyeli hem de kepek katkısına olumlu yanıtı ile öne çıkmıştır. Bu sonuçlar, buğday kepeğinin serin iklim tahıllarında etkili bir katkı maddesi olduğunu ve yarı kurak bölgelerde kaliteli ve sürdürülebilir kaba yem üretimini destekleyen önemli bir uygulama potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir.
