DOMATESTE KADMİYUM AĞIR METAL STRESİ ETKİLERİNİ İYİLEŞTİRMEDE GÜMÜŞ NANOPARTİKÜLLERİN ROLÜ

Abstract

Bu araştırma, 2026 yılı ilkbahar döneminde Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü iklim odasında kontrollü koşullar altında yürütülmüştür. Çalışmada, Besleyici Film Tekniği (NFT) tabanlı topraksız tarım (hidroponik) sisteminde yetiştirilen domates (Solanum lycopersicum L. cv. 'Özkan F1') bitkilerinde, kadmiyum (Cd) ağır metal stresinin olumsuz etkilerini hafifletmede yapraktan uygulanan gümüş nanopartiküllerin (AgNP) morfolojik, fizyolojik ve biyokimyasal özellikler üzerindeki rolünün belirlenmesi amaçlanmıştır. Denemede stres faktörü olarak besin çözeltisine 10 µM Cd, iyileştirici uygulama olarak ise yapraktan haftada bir kez 3 ppm AgNP püskürtülmüştür. Araştırmada bitki büyüme parametreleri (bitki boyu, gövde çapı, kök uzunluğu, yaprak ve boğum sayısı), biyokütle birikimi (kök, gövde ve yaprak taze/kuru ağırlıkları) ile yaprak klorofil indeksi (SPAD) belirlenmiştir. Stres ve savunma mekanizmalarını hücresel düzeyde incelemek amacıyla peroksidaz (POD), katalaz (CAT) ve askorbat peroksidaz (APX) antioksidan enzim aktiviteleri ile lipid peroksidasyon göstergesi olan malondialdehit (MDA), hidrojen peroksit (H2O2), prolin ve toplam çözünür protein içerikleri analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, besin ortamındaki 10 µM Cd uygulaması bitki boyu, gövde çapı, yaprak sayısı, klorofil içeriği ve sürgün biyokütlesini istatistiksel olarak önemli düzeyde (p