AHMED B. HANBEL, MİHNE OLAYI VE BU OLAYIN İTİKÂDÎ İSLÂM MEZHEPLERİNİN OLUŞMASINDAKİ ETKİSİ

Abstract

Hz. Muhammed’in vefatından günümüze kadar Allah’ın koymuş olduğu hükümlerin insanlara aktarılması ve doğru anlaşılması isteğiyle birçok ilmî çalışma yapılmıştır. İslâmî ilimler zamanla farklı dallara ayrılarak her bir alanda uzmanlaşan âlimler ortaya çıkmıştır. İtikâdî İslâm mezhepleri alanında da içerisinde yaşadıkları topluma ve günümüz toplumuna yapmış oldukları çalışmalar ve görüşleriyle ışık tutan birçok âlim yetişmiştir. Bu çalışmada; Abbâsî halifelerinden Me’mûn, Muʻtasım ve Vâsık dönemlerinde, özellikle Me’mûn’un Mu‘tezile öğretisini resmî ideoloji olarak benimsetmek amacıyla M. 833 civarında başlattığı, Ahmed b. Hanbel (ö. 241/855), Muhammed b. Nûh (v. 218/833), Nuaym b. Hammâd (ö. 228/843) ve Buvaytî (ö. 231/846) gibi bazı âlimlerin sorguya çekilerek eziyet edilmesine yol açan Mihne süreci ele alınmaktadır. Araştırmamızda yöntem olarak 'Kaynak Tarama Modeli' kullanılmıştır. Mihne sürecinin İslâm Mezhepleri Tarihi üzerindeki etkilerini anlamak amacıyla; söz konusu süreç ve Ahmed b. Hanbel hakkında kaleme alınan temel eserler incelenmiştir. Elde edilen veriler üzerinden nitel değerlendirmelerde bulunularak sonuca ulaşılmıştır