İMİDAZOLİNONE TOLERANT MERCİMEK (Lens culinaris M.) GENOTİPLERİNİN, VERİM VE VERİM PARAMETRELERİ BAKIMINDAN KARŞILAŞTIRILMASI

Abstract

Mercimek (Lens culinaris Medik.) yetiştiriciliğinde verim kayıplarına neden olan en önemli biyotik faktörlerden biri yabancı otlardır. İmidazolinon grubu herbisitler, dar ve geniş yapraklı yabancı otların kontrolünde etkilidir. Bu durum imidazolinon tolerant mercimek çeşitlerinin geliştirilmesini, ıslah programları açısından stratejik hale getirmiştir.Bu çalışmada, EMS (Etil Metan Sülfonat) mutasyonu kullanılarak Fırat-87 çeşidinden elde edilen, imidazolinon tolerant genotiplerin kendi aralarında ve yurt içi tescilli mercimek çeşitleri ile verim ve verim parametreleri bakımından karşılaştırılması amaçlanmıştır. Deneme, Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarımsal Araştırma ve Uygulama Alanı’nda, tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Tohumluk materyal olarak 5 adet imidazolinon tolerant genotip (İmi-033, İmi-164, İmi-009, İmi-136, İmi-134) ve 5 adet yurt içi tescilli mercimek çeşidi (Fırat-87, Tigris, Şira, Şanlıbey, Mirzabey) kullanılmıştır.İmi-tolerant genotiplerde vejetasyon döneminde ilk bakla yüksekliği 14,05-14,60 cm, bitki SPAD değeri 40,81-51,24 SPAD ve bitki taç genişliği 21,51-22,86 cm aralığında belirlenmiştir.Hasattan sonra bitki biyoması 2,751-3,606 g, bitki boyu 31,00-36,60 cm, bitkide dal sayısı 2,73-3,40 adet, bitkide tane sayısı 27,60-44,70 adet, bitki tane verimi 0,99-1,58 g olarak, biyolojik verim 353,12-412,35 kg/da, bin tane ağırlığı 31,16-44,63 g ve tane verimi 105,58-171,42 kg/da aralığında belirlenmiş olup, en yüksek tane verimi 171,42 kg/da ile İmi-033 genotipinde görülmüştür. İmidazolinon tolerant genotiplerin, tescilli çeşitlerden daha yüksek performans gösterdiği belirlenmiştir. Fırat-87 çeşidi ve mutasyonla bu çeşitten elde edilen imi-tolerant genotipler karşılaştırıldığında, mutasyonun agronomik özellikler üzerinde olumsuz bir etkisinin olmadığı görülmüştür. Araştırma neticesinde, Şanlıurfa ekolojik koşullarında İmi-033, İmi-164, İmi-009, İmi-136 ve İmi-134 genotiplerinin aday çeşit olarak tescile sunulabilecek potansiyele sahip oldukları belirlenmiştir.