YARIŞ ATLARINDA GASTRİK ÜLSERİN KUDRET NARI EKSTRESİ İLE TEDAVİSİ

Abstract

Atlarda gastrik ülser sendromu yüksek klinik insidans ve tekrarlama oranına sahip, farklı derecelerde görülen bir hastalıktır. İnsanlarda kullanımının gastrik ülser üzerinde faydası bilinen, atlarda rutin olarak, at ilgilileri tarafından kullanılan kudret narı (Momordica charantia) ekstraktının bazı tedavi edici özelliklerini tespit etmek amacıyla Adana yarış atları hastanesine 2022- 2023 yarış sezonu döneminde, iştahsızlık şikâyeti ile gelen atlara gastroskopik muayene yapıldı. Muayene edilen atlardan 16’sına (8 Arap/ 8 Ingiliz) 4. derece skuamöz gastrik ülser tanısı konuldu. Ülser tanısı konulan atlardan hemogram, biyokimyasal testler ve antioksidan testler için kan örnekleri alındı. 28 gün boyunca atların 8’ine ilgililerinin isteği üzerine herhangi bir tedavi uygulanmazken, 8 ata %4 kudret narı ekstresi günde bir defa aç karnına, ilgilileri tarafından oral yolla uygulandı. Tüm atlara 28 gün sonra kontrol muayenesinde gastroskopik skorlama yapıldı; hemogram, biyokimyasal testler ve antioksidan testler için kan örnekleri alındı. 0 ve 28. günlerde alınan kan örneklerinde hemogram, biyokimyasal ve antioksidan parametreleri değerlendirildi. Araştırma boyunca atların idman ve yem düzenleri değiştirilmedi; kudret narı dışında herhangi bir ekstra tedavi uygulanmadı. Gastroskopik değerlendirmede tedavi grubunda ülser skorlarının anlamlı düzeyde gerilediği (p=0,0078), tüm olgularda (%100) en az bir derece iyileşme sağladığı ve olguların %37,5’inde tam iyileşme (skor ≤1) elde edildiği; kontrol grubunda ise herhangi bir değişiklik gözlemlenmediği belirlendi. Gastroskopik değerlendirmede gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p=0,0002). Hemogram parametreleri her iki grupta da referans aralıkları içinde olduğu ve tedavi grubunda MCH (p=0,005) ve MCHC (p=0,003) değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu tespit edildi. Biyokimyasal parametreler (AST, LDH, CK, LA, GGT, TP, ALB, TBI, BUN, CRE, Ca, P) her iki grupta da referans aralığı içinde olduğu; Mg ve ALP değerleri ise yoğun egzersiz veya diyette yetersiz Mg alımına bağlı fizyolojik bir durumu yansıtır nitelikte referans aralığının altında bulunduğu ve gruplar arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark olmadığı belirlendi. Antioksidan analizlerde tedavi grubunda total oksidan durumda (TOS, p=0,03) ve oksidatif stres indeksinde (OSİ, p=0,04) anlamlı azalma tespit edildi. Bu bulgular, %4 kudret narı ekstraktının yarış atlarında evre 4 skuamöz gastrik ülser üzerinde gastroskopik iyileşme sağladığını, oksidatif stresi baskıladığını ve sistemik hematolojik ile biyokimyasal parametreler üzerinde olumsuz etkiye neden olmadığı belirlendi. Sonuç olarak, atlarda Momordica charantia kullanımına dair ilk deneysel kanıtı ortaya koyan bu çalışma, özellikle doping mevzuatının rutin ülser ilaçlarını kısıtladığı yarış atçılığı açısından da anlamlı bir katkı sunmaktadır.