MÛSİKÎŞİNAS CELAL ÇİRİŞ’İN HAYATI VE ESERLERİ

Abstract

Derleme faaliyetleri, bir müzik eserinin yazılı hâle getirilmesini sağlayarak icra edildiği dönemin müzik anlayışını, değer yargılarını ve kültürel kodlarını gelecek kuşaklara aktarmayı amaçlar. Bu yönüyle derleme çalışmaları, müzik kültürünün sürekliliği açısından büyük önem taşımaktadır. Türk mûsikîsinde derleme faaliyetleri, XX. yüzyılın başlarında Osmanlı Devleti bünyesinde kurulan Darülelhan ile sistematik bir nitelik kazanmış; günümüze kadar çeşitli kurumlar ve bireysel çalışmalarla sürdürülmüştür. Bu tez çalışması, Şanlıurfa dinî mûsikîsine çok sayıda eser kazandıran; güftekâr, bestekâr, hânende, sâzende ve hattat kimliğiyle tanınan Celal Çiriş’in hayatını ve eserlerini inceleyen bir derleme niteliği taşımaktadır. Çalışmanın temel amacı, Çiriş’in Türk dinî mûsikîsine olan katkılarını tespit etmek, hayatını ve eserlerini kayıt altına alarak müzik hafızamıza kazandırmaktır. Eserlerindeki kendine özgü melodik yapı, güfte ve usûle verdiği önem ile meşk usulüne dayalı öğretme anlayışı, tezde özellikle vurgulanan unsurlar arasındadır. Celal Çiriş’in öne çıkan özelliklerinden biri de mevlidhânlığıdır. Bu alanda kendisini yetiştirmiş; Şanlıurfa’da ve bölgede Urfa Mevlid geleneğinin sürdürülmesinde önemli bir rol üstlenmiştir. Bu bağlamda çalışmada Urfa Mevlid geleneği, geçmişten günümüze usûl ve üslup açısından değerlendirilmiştir.