http://hdl.handle.net/11513/8 2026-10-07T11:26:54Z http://hdl.handle.net/11513/4618 Title: SALDIRI TESPİT SİSTEMİ İÇİN VERİ KÜMESİ BİRLEŞTİRME İLE TOPLULUK MAKİNE ÖĞRENMESİ Authors: ELHASAN, MUHAMMED Abstract: Saldırı Tespit Sistemlerini (Intrusion Detection Systems – IDS) destekleyen makine öğrenmesi algoritmaları; yüksek boyutlu veri, ciddi sınıf dengesizliği ve tek veri kümesine dayalı değerlendirmelerden kaynaklanan sınırlı genellenebilirlik gibi temel zorluklarla karşı karşıyadır. Bu tez, söz konusu zorlukları ele almak amacıyla topluluk öğrenmesine dayalı, çoklu veri kümesi kullanan bir saldırı tespit çerçevesi önermektedir. Bu kapsamda, yaygın olarak kullanılan üç IDS veri kümesi olan CICIDS2017, CICIDS2018 ve UNSW-NB15 ön işleme tabi tutulmuş, saldırı etiketleri birleştirilmiş ve %89,1 normal trafik ile %10,9 saldırı trafiği içeren 10.799.503 ağ akışından oluşan tek bir ikili sınıflandırma veri kümesinde birleştirilmiştir. Veri kümeleri arasında adil bir karşılaştırma yapılabilmesi ve veri kümesine özgü özelliklerin etkisinin azaltılması amacıyla yalnızca tüm veri kümelerinde ortak bulunan beş akış düzeyli özellik kullanılmıştır: Süre (Duration), Kaynak Bayt Sayısı (Source Bytes), Hedef Bayt Sayısı (Destination Bytes), Kaynak Paket Sayısı (Source Packets) ve Hedef Paket Sayısı (Destination Packets). Toplam on bir sınıflandırıcı aynı deneysel koşullar altında üç grupta değerlendirilmiştir: temel modeller (Gaussian Naive Bayes, K-En Yakın Komşu, Doğrusal SVM, Karar Ağacı ve Lojistik Regresyon), bagging tabanlı topluluk modelleri (Random Forest, Bagging ve Extra Trees) ve boosting tabanlı topluluk modelleri (AdaBoost, Gradient Boosting ve XGBoost). Tüm modeller %80/%20 tabakalı eğitim-test bölünmesiyle değerlendirilmiştir. Sonuçlar, ağaç tabanlı ve topluluk öğrenmesi yöntemlerinin doğrusal ve olasılıksal temel modellere göre belirgin biçimde daha başarılı olduğunu göstermiştir. Bagging algoritması %99,21 doğruluk, %96,38 F1-skoru ve %99,91 ROC-AUC değeri ile en yüksek genel performansı elde etmiştir. En yüksek kesinlik değeri (%97,68) XGBoost tarafından, en yüksek duyarlılık değeri (%98,65) ise Random Forest tarafından elde edilmiştir. Bununla birlikte, tek bir Karar Ağacı ve K-En Yakın Komşu modeli de en başarılı topluluk yöntemine oldukça yakın sonuçlar vermiştir. Bu durum, seçilen beş özellikli gösterimde topluluk öğrenmesinin sağladığı performans artışının sınırlı olduğunu göstermektedir. Veri kümesi bazlı değerlendirmeler, temel öğrenici ablasyon çalışmaları, hesaplama maliyeti analizleri ve beş farklı rastgele tohum üzerinde gerçekleştirilen kararlılık analizleri, Bagging yönteminin başarısında varyans azaltımının temel etken olduğunu göstermektedir. Bu çalışma, üç bağımsız veri kümesinden elde edilen küçük ancak ortak bir özellik kümesi kullanılarak etkili saldırı tespiti yapılabileceğini göstermekte ve araştırmacılar için yeniden üretilebilir çoklu veri kümesi tabanlı bir IDS çerçevesi sunmaktadır. 2026-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11513/4617 Title: GAP BÖLGESİ BİYOENERJİ TESİSLERİNİN İŞLETİMİ VE İŞLETME PROBLEMLERİNİN İNCELENMESİ Authors: ALMOHAMMAD, ESRAA Abstract: Biyoenerji, sürdürülebilir kalkınma ve çevresel koruma açısından önemli bir yenilenebilir enerji kaynağı olarak değerlendirilmiştir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yer alan biyoenerji tesislerinin işletim süreçlerini ve karşılaştıkları temel işletme problemlerini analiz etmektir . Çalışmada, mevcut tesislerin verimliliğini ve sürdürülebilirliğini olumsuz etkileyen çeşitli teknik, yönetimsel ve ekonomik sorunların bulunduğu tespit edilmiştir. Çalışma kapsamında, GAP Bölgesi’nde faaliyet gösteren 3 adet farklı biyoenerji tesislerine Babil Biyogaz Enerji Sistemleri (Şanlıurfa) ve Oğuzeli Biyogaz Enerji Santrali (Gaziantep) ve Askoç Enerji Tarım Hayvancılık Gıda A.Ş. (Diyarbakır) saha ziyaretleri gerçekleştirilmiş, tesislerin işletme süreçleri yerinde gözlemlenmiştir. Bununla birlikte, mevcut literatür, resmi kurum raporları ve akademik çalışmalar incelenerek saha verileri desteklenmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, tesislerin büyük bir kısmında atık yönetimi eksiklikleri, teknik personel yetersizliği ile bakım ve işletme süreçlerindeki düzensizliklerin yaygın olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, GAP Bölgesi’ndeki biyoenerji tesislerinin etkinliğinin artırılabilmesi için teknik eğitimlerin yaygınlaştırılması, altyapı yatırımlarının güçlendirilmesi ve kamu-özel sektör iş birliğinin geliştirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu önerilerin, Türkiye’nin yenilenebilir enerji hedeflerine ulaşmasına katkı sağlayacağı değerlendirilmiştir. 2026-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11513/4616 Title: FARKLI BOR KATKILI AKRİLİK ORTODONTİ MALZEMELERİN (POLYMETİL METAKRİLAT) HAZIRLANMASI VE BİYOLOJİK ÖZELLİKLERİN ARAŞTIRILMASI Authors: ABDULKADER, RASHEED Abstract: Bu tez çalışmasında çok uzun zamandan beri en yaygın akrilik diş protez malzemesi olarak kullanılan polimetilmetakrilat (PMMA) yapısına farklı bor bileşiklerinin (%3 oranında) eklenmesiyle yeni malzemelerin üretilmesi ve bunların biyolojik özellikleri araştırılmıştır. Günümüzde diş hekimleri protez işlemlerinde farklı yapıda üretilen polimerleri yaygın olarak kullanmaktadırlar. Bunlar arasında polimetil metakrilat (PMMA) akrilik malzeme olarak yapay dişin tasarımı, obtüratör ve ortodontik tutucular ile farklı diş protezlerinin hazırlanmasında yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmanın ilk aşamasında ticari olarak farklı markalar altında satılan PMMA ve monomer olarak metilmetakrilat karışımı sonucu negatif kontrol grubu olarak kabul edilen A maddesi üretilmiştir. Daha sonra standart kabul edilen (A) akrilik temelli malzemeye farklı bor türevleri eklenerek hedef bor katkılı akrilik protez malzemeleri (AB1, AB2, AB3, AB4 ve AB5) üretilmiştir. Üretilen bor katkılı akrilik protez malzemelerin kimyasal analizleri ise FT-IR, XRD, SEM, SEM-EDX, TGA ve Raman teknikleri ile gerçekleştirildi. Yapısal ve morfolojik özellikleri incelenen PMMA temelli akrilik diş protez malzemelerinin farklı bor bileşiklerinin katkısı ile biyolojik özelliklerinin nasıl değiştiğini ortaya koymak için bazı analizler gerçekleştirildi. Bu çalışma kapsamında karşılaştırmayı kolaylaştırmak için, herhangi bir bor türevi eklenmemiş varsayılan malzeme, negatif kontrol grubu olarak kullanıldı. Yapısal ve morfolojik özelliklerinin incelenmesinin ardından, bor katkılı ve PMMA bazlı akrilik diş protez malzemelerinin antioksidan özellikleri (2,2-difenil1-pikrilhidrazil; DPPH) ve Staphylococcus aureus (S. aureus), metisiline dirençli Staphylococcus aureus (MRSA), Pseudomonas aeruginosa (P. aeruginosa) ve Escherichia coli (E. coli)'ye karşı antibakteriyel aktiviteleri araştırılmış ve bazı biyolojik iyileşmeler gözlemlenmiştir. 2026-01-01T00:00:00Z http://hdl.handle.net/11513/4615 Title: TÜRK EDEBİYATINDA 10 ROMAN ÖRNEĞİNDE ÇATIŞMA Authors: AKTAŞ, ZELİHA Abstract: Bu çalışmanın amacı, Türk edebiyatından seçilen on roman örneğinden çatışma temasını işlemektir. Türk edebiyatının Tanzimat, Serveti Fünun ve Cumhuriyet gibi farklı dönem ve tarihlerinden birer roman seçilerek çatışma unsurları değerlendirilmiştir. Romanlardan alıntılama yapılarak çatışma türleri açıklanmıştır. Çatışma kavramı edebiyat, psikoloji, sosyoloji gibi birçok alanda karşımıza çıkmaktadır. Tezimizde bu geniş kavramın ne olduğunu, tarihi, nedenleri ve türleri incelenmiştir. İşlenen çatışmalar nedenlerine bağlı olarak türlerine ayrılmıştır. Böylelikle konumuz daha sınırla hale gelmiştir. Bu kavram romanlarda çatışma unsurlarını incelemek için seçilmiştir. Roman incelemelerini detaylandırmak eser-karakter ilişkisi açısından çok önemlidir. Bu çalışmada, bu ilişki en iyi çatışma kavramıyla aktarılmıştır. Çünkü çatışma kavramı karakterin zihin dünyasını ele alarak romanda verilmek istenen mesajı net bir şekilde aktarmıştır. Roman, her zaman anlatılandan fazlasıdır. Roman okunurken bahsedilen karakterin basit ve sıradan olduğu düşünülse de analiz edilen çatışmalarla görünenden fazlası olduğu tespit edilmiştir. İncelenen eserlerde toplumsal sorunlar, kültürel farklılıklar, ideolojik düşünceler, kimlik arayışları, varoluşsal sorunlar vs. olması çatışma konusuyla ilgili pek çok malzeme vermiştir. Böylelikle çatışma kavramının dönemlere göre karakter üzerindeki etkisi görülmüştür. Bu konunun özellikle edebiyat alanında pek fazla işlenmemesi araştırmamıza çok yönlü bir bakış açısı kazandırmıştır. Ayrıca seçilen romanlar hakkında pek fazla tez çalışmalarının olmaması, eserleri tanıtma imkânı da sağlamıştır. Bu açıdan farklı ve özgün bir çalışma olmuştur. 2026-01-01T00:00:00Z